علائم بارداری خارج از رحم و علت آن

۲۰ مهر ۱۳۹۶ دریافت

بارداری سالم یکی از دغدغه‌های تمام مادران هست. گاهی‌اوقات بارداری در کنار تمام هیجاناتی که دارد، می‌تواند با چالش‌هایی نیز همراه باشد. تعدادی از بانوان با ریزش مو در دوران بارداری، فشار خون بالا و تعدادی نیز با بارداری خارج از رحم و … مواجه می‌شوند. بارداری خارج از رحم وقتی اتفاق می‌افتد که جنین خارج از رحم شروع به رشد می‌کند. اما علت این مسئله چیست؟ آیا این اتفاق عادی هست؟ برای اینکه بدانید علائم و نشانه‌های بارداری خارج از رحم چیست و تأثیرات آن بر باروری به چه صورت هست، این مقاله را تا انتها مطالعه بفرمایید.

آیا بارداری خارج از رحم مسئله‌‌ی رایجی هست؟

در بریتانیا، بارداری خارج از رحم از هر ۹۰ زن، تنها برای ۱ نفر اتفاق می‌افتد. در ۹۸ درصد موارد، بارداری خارج از رحم در یکی از لوله‌های رحم رخ می‌دهد به همین دلیل به این نوع بارداری، بارداری لوله‌ای هم گفته می‌شود. بارداری خارج از رحم در محل‌های دیگر نظیر دهانه‌ی رحم، تخمدان، شکم و … نیز رخ می‌دهد. بعد از جراحی‌های تخمدان، سزارین‌های قبلی و … نیز امکان حرکتز بارداری خارج از رحم وجود دارد.

بارداری خارج از رحم دردناک هست و اگر درمان نشود، باعث ایجاد مشکل در لوله‌ی رحم و خون‌ریزی داخلی می‌شود. این نوع بارداری اورژانسی هست و اگر به‌موقع پیگیری و درمان نشود، امکان بقای جنین و انتقال آن به داخل رحم وجود نخواهد داشت. در این وضعیت بافت‌های بارداری و لوله‌ی رحمی درگیر، معمولا خارج می‌شوند.

بارداری خارج از رحم چه موقع رخ می‌دهد؟

بارداری خارج از رحم چیست

بارداری خارج از رحم ممکن هست در فاصله‌ی هفته‌ی پنجم تا چهاردهم و خصوصا در هفته‌ی ششم بارداری رخ بدهد، یعنی زمانی که بیشترِ زنان علائم و نشانه‌های بارداری را احساس می‌کنند و دو هفته از آخرین عادت ماهانه‌ی آنها می‌گذرد.

علت وقوع بارداری خارج از رحم چیست؟

معمولا ۵ روز طول می‌کشد تا تخمک از طریق لوله‌‌ی رحمی از تخمدان به رحم حرکتد، در رحم بارور شود و رشد کند. اگر دچار بارداری خارج از رحم بشوید، این تخمک به رحم نمی‌رسد و در لوله‌ی رحمی شروع به رشد می‌کند. ممکن هست علت این امر، آسیب‌دیدگی لوله‌ی رحمی باشد، مثلا باریک شدن لوله‌ی رحمی می‌تواند عاملی برای عدم رسیدن تخمک به مقصد اصلی‌اش باشد.

چه کسانی در معرض بارداری خارج از رحم هستند؟

احتمال وقوع بارداری خارج از رحم در همه‌ی بانوان وجود دارد. از هر سه زن، یک نفر در معرض مواجهه با این مشکل هست و عوامل خطر ابتلا به آن را دارد. موارد زیر احتمال ابتلا به این مشکل را بیشتر می‌کنند:

  • ابتلا به بیماری‌های PID یا التهاب ناحیه لگن، معمولا در اثر «عفونت کلامیدیا» رخ می‌دهد. این مشکل می‌تواند موجب زخم و آسیب در ناحیه‌ی لوله‌های رحم شود.
  • هرگونه جراحی در ناحیه‌ی شکم، عمل‌های سزارین، برداشتن آپاندیس یا جراحی در ناحیه‌ی لوله‌های رحم مانند هستریلازیسیون.
  • اگر از طریق درمان‌های IVF بارداری صورت گرفته باشد، باید برای اطمینان از محل قرار گرفتن رویان، تصویر‌برداری‌های لازم صورت بگیرد. (تا قبل از اتمام هفته‌ی هشتم بارداری، به جنین «رویان» می‌گویند.)
  • اگر در حین داشتن IUD بارداری صورت گرفته باشد یا قرص‌های شیردهی (mini-pill) مصرف شده باشد. (IUD وسیله‌‌ای معمولا T شکل هست که برای پیشگیری از بارداری در رحم قرار می‌گیرد. قرص‌های شیردهی نوعی قرص ضدبارداری هستند که فقط هورمون پروژسترون دارند.)
  • از هر ۱۰ فردی که بارداری خارج از رحم داشته‌اند، احتمال دارد یک نفر دوباره این نوع بارداری را تجربه کند.
  • هستعمال سیگار و بارداری در سنین بالای ۴۰ سال نیز احتمال حرکتز بارداری خارج از رحم را افزایش می‌دهند.

نشانه‌ها و علائم بارداری خارج از رحم چیست؟

درمان بارداری خارج از رحم

تشخیص این مشکل چندان ساده نیست، دردهای ناشی از آن نیز به دردهای قاعدگی شباهت دارد. گاهی نیز این علائم، مشابه درد و خون‌ریزی سقط جنین هست. در مراحل اولیه اصلا درد و نشانه‌ای احساس نخواهید کرد. این دردها و علائم می‌توانند به یک‌باره یا به‌تدریج نمایان بشوند. برخی نشانه‌ها و علائم بارداری خارج از رحم به این صورت هستند:

  • علائم بارداری مانند عدم وقوع عادت ماهانه یا عقب افتادن آن و درد سینه‌ها؛
  • خون‌ریزی غیرعادی در واژن (این خون‌ریزی با خون‌ریزی عادت ماهانه تفاوت دارد. این تفاوت ممکن هست به شکل اختلاف در رنگ نمود پیدا کند. مثلا کم‌رنگ‌تر و رقیق‌تر یا پُررنگ‌تر و غلیظ‌تر باشد. برخی از زنان آن را به آب آلو تشبیه می‌کنند. این خون‌ریزی می‌تواند دارای لخته یا بدون لخته باشد)؛
  • درد ملایم یا شدید در ناحیه‌ی تحتانی شکم و لگن. این درد ممکن هست به‌تدریج یا یک‌باره رخ بدهد. اگر چنین دردی را احساس می‌کنید و فکر می‌کنید که باردار شده‌اید، حتما به پزشک مراجعه کنید. این درد می‌تواند در یک سمت بدن یا در هردو طرف رخ بدهد.

اگر بارداری خارج از رحم زود تشخیص داده نشود، احتمال دارد رویان در لوله‌ی رحمی رشد کند و موجب کشیدگی و پارگی لوله‌ی رحمی بشود. این مشکل موجب خون‌ریزی داخلی و علائم زیر می‌شود:

  • احساس سرگیجه، غش و ضعف؛
  • اسهال و احساس درد در هنگام مدفوع؛
  • شوک و غش به‌خاطر مشاهده‌ی خون‌ریزی؛
  • درد در سرشانه‌ها یعنی در حدفاصل میان شانه و آرنج. خون‌ریزی داخلی باعث می‌شود که سایر اندام‌ها (مانند دیافراگم) نیز آسیب ببینند. این درد در هنگام دراز کشیدن بیشتر هم می‌شود. مصرف مُسکن‌ها نیز تأثیری در کاهش درد ندارند.

در صورت مشاهده‌ی علائم بارداری خارج از رحم چه باید کرد؟

در صورت مشاهده‌ی هرگونه علائم، باید به پزشک مراجعه کنید. دکتر شما را معاینه و علائم را بررسی می‌کند. اگر لوله‌ی رحمی دچار پارگی شده باشد، باید سریعا جراحی بشوید. در بیشتر موارد زمان کافی برای بررسی علائم و آزمایش‌های لازم جهت جراحی وجود دارد.

بعد از تشخیص علائم، تصویر‌برداری فراصوت انجام می‌شود تا ناحیه‌ی بارداری مشخص بشود. اگر تصویر‌برداری نتیجه‌ای در پی نداشته باشد، باید بعد از یک هفته یا بیشتر، دوباره تصویر‌برداری صورت بگیرد و آزمایش بارداری انجام بشود تا میزان هورمون بارداری یعنی hCG (هورمون ترشح‌شده از جفت گنادوتروپین در خون) اندازه‌گیری شود.

سطح پایین این هورمون در خون می‌تواند نشانه‌ای از بارداری خارج از رحم باشد. برای بررسی سطح این هورمون‌ باید آزمایش‌های متعددی صورت بگیرد. اگر پزشک معالج شما به بارداری خارج از رحم مشکوک شده هست اما تصویر‌برداری چیزی را نشان نمی‌دهد، باید مورد معایناتی در قالب عمل‌های بیهوشی سبک موسوم به «لاپاروسکوپی» یا «پهلوبینی» قرار بگیرید. این معاینه، تکنیکی برای بازرسی و معاینه‌ی ناحیه‌ی شکم و لگن هست.

درمان بارداری خارج از رحم چیست؟

علت بارداری خارج از رحم

درمانی که برای بارداری خارج از رحم توصیه می‌شود، به پیش‌رَوی بارداری، سطح هورمون‌ها و علائمی مانند درد یا کم خونی بستگی دارد.

۱. مدیریت بارداری یا انتظار

اگر بارداری خارج از رحم شما زود (یعنی در حدود هفته‌ی ششم بارداری) تشخیص داده بشود و همچنان حال‌تان خوب هست و علائمی نیز نمی‌بینید، باید به‌سراغ مدیریت وضعیت بارداری حرکتید. بیش از نیمی از موارد بارداری خارج از رحم، خود‌به‌خود متوقف و منجر به سقط می‌شوند. اگر در سونوگرافی صدای ضربان قلب شنیده نشود یا سطح هورمون‌ها خیلی پایین باشد، باید رویکرد انتظار برای درمان لحاظ بشود.

این رویکرد درمانی، رویکردی هست که با گذشت زمان به‌طور خود‌به‌خود شاهد درمان یا رفع یک مشکل هست. معمولا پس از طی کردن دوره‌ی انتظار، ۱ نفر از هر ۷ مورد باید مورد درمان جدی و ۱ نفر از هر ۱۰ مورد باید تحت عمل جراحی قرار بگیرند.

۲. درمان پزشکی

اگر فرد در ابتدای دوران بارداری باشد، هیچ‌گونه ضربان قلبی در سونوگرافی‌ها شنیده نشود، سطح هورمون‌ها پایین باشد و علائم خفیف و بدون خونریزی مشاهده بشود، معمولا درمان پزشکی صورت می‌گیرد. درمان غیر جراحی یک بارداری خارج رحمی بدون پارگی، هستفاده از نوعی داروی ضد سرطان به نام «متوتركسات» هست كه به‌صورت تزریق داخل وریدی در بیمارستان یا درمانگاه بیماران سرپایی، تجویز می‌شود. متوتركسات تركیبی هست كه باعث مسموم شدن سلول‌ها و خاتمه‌ی بارداری می‌شود.

این روش معمولا پس از مشخص شدن بارداری خارج از رحم، از طریق سونوگرافی و آزمایش‌ها پیگیری می‌شود. بعد از این درمان، احتمال خون‌ریزی در مدت چند هفته وجود دارد و شاید به چندبار تزریق نیاز باشد.

۳. جراحی

اگر بارداری پیشرفته باشد، سطح هورمون‌های بارداری بالا باشد، صدای ضربان قلب در سونوگرافی شنیده شود و درد شدیدی احساس بشود، جراحی تجویز می‌شود. وقتی بارداری خارج از رحم در هنگام لاپاروسکوپی تشخیص داده بشود، سریعا جراحی صورت خواهد گرفت.

برای از بین رفتن احتمال حرکتز بارداری خارج از رحم در آینده، عمل سالپِنگوستومی (ایجاد برش روی قسمت آسیب‌دیده‌ی لوله) انجام می‌شود. اگر گروه خونی فرد باردار منفی باشد، باید آمپول آنتی دی- ایمونوگلوبین نیز به وی تزریق شود.

درصورتی‌که به دلیل آسیب‌های مختلف پارگی رخ نداده باشد، لازم نیست که لوله‌ی رحمی هم خارج بشود. اگر بیمار فقط یک لوله داشته باشد یا لوله‌‌ی دیگر چندان سالم به نظر نرسد، عمل سالپنگوستومی انجام می‌شود. پزشک معالج شما قطعا درباره‌ی انتخاب‌های درمانی پیش‌رو با شما صحبت خواهد کرد و مزایا و معایب هریک را برای‌تان بازگو می‌کند.

جراحی‌های لازم برای این مشکل معمولا به شکل لاپاروسکوپی و تکه‌برداری انجام می‌شوند و عوارض جدی و شدیدی در پی ندارند. مزایای جراحی لاپاراسکوپی نسبت به جراحی باز از این قرار هست:

  • بهبود و ریکاوری سریع‌تر صورت می‌گیرد؛
  • خون کمتری از دست می‌رود؛
  • نیاز کمتری به مُسکن وجود دارد؛
  • فرد مدت زمان کمتری بستری خواهد شد.

اما اگر لوله‌ها آسیب دیده باشند، پزشکان جراحی باز را پیشنهاد می‌کنند تا خون کمتری از دست حرکتد. معمولا یک‌پنجم از زنانی‌ که جراحی بدون برداشتن لوله انجام می‌دهند، باید دوباره برای خارج کردن بافت‌های جامانده مورد عمل جراحی قرار بگیرند. این بافت‌ها حتی پس از جراحی نیز به رشد خود ادامه می‌دهند. برای توقف رشد این بافت‌ها، از جراحی یا تزریق مِتوترِکسات هستفاده می‌شود. برای انتخاب روش درمان به شکل جراحی یا درمان دارویی باید انتخاب‌های پیش‌ِروی خود را با پزشک‌تان بررسی کنید.

آیا بارداری خارج از رحم بر باروری اثر می‌گذارد؟

اثرگذاری این موضوع بر باروری از لحاظ تأثیراتی هست که بر روی لوله‌ی رحم ایجاد می‌کند و ممکن هست در بعضی موارد منجر به برداشتن یکی از لوله‌ها بشود. اگر بارداری خارج از رحم نتیجه‌ی مسائلی مانند عفونت لگنی باشد، ممکن هست باروری را تحت‌الشعاع قرار بدهد.

اگر یک لوله‌ی رحمی سالم هم داشته باشید، تا زمانی که تخمک‌گذاری صورت می‌گیرد امکان باروری وجود دارد. خبر خوب این هست که از هر ۱۰ زنی که بارداری خارج از رحم را تجربه کرده‌اند، ۶ مورد دوباره امکان باروری داشته‌اند. اگر امکان تخمک‌گذاری و تشکیل رویان و جنین وجود نداشته باشد، می‌توان از روش‌های باروری مصنوعی مانند IVF هستفاده کرد.



آیا بعد از یک بارداری خارج از رحم، احتمال وقوع دوباره‌ی آن وجود دارد؟

از هر ۱۰ مورد، یک نفر ممکن هست دوباره این مشکل را تجربه کند. این خبر نسبتا خوبی هست. البته نوع جراحی و میزان آسیب‌دیدگی لوله‌ی رحمی هم در حرکتز دوباره‌ی این مسئله نقش دارد. در صورت آسیب‌دیدگی احتمال بارداری خارج از رحم باز هم وجود دارد.

بعد از جراحی نیز باید با پزشک خود ملاقات داشته باشید، وضعیت خود را پیگیری و برای بارداری‌های بعدی با او مشورت کنید. اگر دوباره باردار شُدید، باید فورا به پزشک مراجعه کنید و با انجام سونوگرافی زودتر از موعد در هفته‌های ۶ تا ۷ بارداری، از وضعیت و محل قرارگیری رویان، باخبر شوید.

چه مدت بعد از بارداری خارج از رحم می‌توان مجددا برای بارداری تلاش کرد؟

تاثیر بارداری خارج از رحم بر باروری

تأثیرات روحی و جسمی بارداری خارج از رحم زیاد هست. بنابراین بعد از درمان مدت زمانی برای بهبودی کامل نیاز هست. پس باید به خودتان زمان کافی بدهید تا دوباره برای بارداری آماده شوید. اگر جراحی لاپاروسکوپی داشته‌اید، باید حداقل دو دوره‌‌ی کامل عادت ماهانه را قبل از تخمک‌گذاری طی کنید. اما اگر جراحی باز داشته‌اید، باید حدود ۶ ماه به خود زمان بدهید تا زخم‌ها به‌طور کامل درمان بشوند. اگر هم در روند درمان خود از متوترسکات هستفاده کرده‌اید باید حداقل ۳ ماه به بدن خود زمان بدهید تا دارو کاملا از بدن‌تان خارج بشود.

برگرفته از: babycentre.co.uk

دانلود آهنگ مسعود صادقلو ما به هم میایم